Main Menu
Home
ข่าวประชาสัมพันธ์
ความรู้สุขภาพ
รายการแผ่นพับที่ให้บริการ
ดาวน์โหลดแบบฟอร์มขอรับบริการ
ติดต่อสอบถาม
Administrator
Polls
โปรดร่วมให้คะแนน Website
 
Visitors Counter
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterToday61
mod_vvisit_counterYesterday1752
mod_vvisit_counterThis week7353
mod_vvisit_counterThis month37834
mod_vvisit_counterAll985511

การปฏิบัติตัวหลังคลอด

การปฏิบัติตัวหลังคลอด

ที่ปรึกษา
รองศาสตราจารย์นายแพทย์สมชาย สุวจนกรณ์
ภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ข้อมูลโดย
หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์สภากาชาดไทย

หลังจากที่คุณแม่ผ่านการคลอดบุตรแล้ว หลายคนมักวิตกกังวลต่อความเปลี่ยนแปลงของร่างกายไม่ว่าจะเป็น รูปร่าง ริ้วรอย และภายในร่างกาย ดังนั้นคุณแม่ควรมาทำความเข้าใจ และดูแลสุขภาพให้ถูกต้อง เพื่อให้ร่างกายกลับคืนสู่สภาพเดิม

ความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย
ผิวพรรณ บางคนเป็นฝ้า เป็นสิวที่หน้า แผ่นหลัง เนื่องจากความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนขณะตั้งครรภ์ บางคนผมร่วง มีเส้นเลือดขอดหรือเส้นเลือดฝอยแตกที่ขา ทำให้ดูไม่สวยงาม ซึ่งยังทิ้งร่องรอยอยู่ถึงหลังคลอด
เต้านม จะรู้สึกคัดตึง บางคนอาจรู้สึกปวดเล็กน้อยวันแรกๆ จะมีน้ำนมสีเหลือง อย่าบีบทิ้งควรให้ลูกได้ดูดเพราะมีภูมิคุ้มกันโรค และช่วยขับขี้เทา
หน้าท้อง หลังคลอดใหม่ๆ หน้าท้องจะยังไม่ยุบและมีริ้วรอยการแตก เนื่องจากกล้ามเนื้อยืดขยายตามการเจริญเติบโตของลูกน้อยในครรภ์และมดลูกยังไม่เข้าอู่ ตลอดจนมีไขมันสะสมในระหว่างตั้งครรภ์
แผลฝีเย็บ ใหม่ๆจะตึงเจ็บและค่อยๆ ดีขึ้น จนหายสนิทเป็นเนื้อเดียวกัน
มดลูก จะค่อยๆหดตัวเข้าที่ คุณแม่จะรู้สึกสบายในช่องท้องขึ้นแต่บางครั้งก็รูสึกปวด โดยเฉพาะในระยะหลังคลอดใหม่ๆ หรือในระยะที่ลูกดูดนมแม่เนื่องจากมดลูกหดรัดตัวเพื่อเข้าอู่
น้ำคาวปลา จะถูกขับออกมาทางช่องคลอดลักษณะเหมือนประจำเดือนแต่มีจำนวนมากกว่าระยะแรกสีแดงเข้ม จะจางลงเป็นสีส้มอ่อน สีน้ำตาล และเหลือง ขาว จนหมดไปในระยะ 2 – 4 สัปดาห์หลังคลอด
การเปลี่ยนแปลงของร่างกายทั้งภายในและภายนอกเหล่านี้จะค่อยๆ เข้าสู่สภาพเดิมตามธรรมชาติ ดังนั้น คุณแม่จึงไม่ควรวิตกกังวลจนเกินไป

การดูแลสุขภาพ
สุขภาพจิต หลังคลอดใหม่ๆ คุณแม่บางคนอาจรู้สึก เครียด กังวล ซึมเศร้า เนื่องจากการปรับตัวในการเลี้ยงดูลูกน้อยและการดูแลสุขภาพของคุณเอง รวมทั้งภาระในบ้าน ดังนั้นคุณพ่อควรเข้ามามีบทบาทที่สำคัญในการเป็นกำลังใจและช่วยเหลือแบ่งเบาภาระการเลี้ยงดูลูกและงานบางอย่างในบ้านบ้าง จะเป็นการรักษาสุขภาพจิตของคุณแม่ได้อย่างดี
อาหาร ควรได้รับอาหารที่มีประโยชน์และคุณค่าครบถ้วน เพราะคุณแม่ต้องเลี้ยงดูลูกน้อยด้วยน้ำนมตนเองและฟื้นฟูสุขภาพร่างกายหลังคลอด อาหารจำพวก เนื้อสัตว์ ไข่ นม ผัก ผลไม้ รับประทานมากได้เท่าระยะตั้งครรภ์ ส่วนข้าว แป้ง น้ำตาล ไขมัน รับประทานพอสมควรไม่ควรมากจนเกินไป อาหารที่ควรงดโดยเด็ดขาด ได้แก่ เหล้า อาหารและเครื่องดื่มที่ใส่เหล้า เช่น ยาดองเหล้า ไก่ผัดขิงที่ใส่เหล้า ของหมักดอง อาหารรสจัดเพราะจะขับออกมากับน้ำนม เมื่อลูกดูดดื่มจะมีโทษต่อร่างกายได้
การขับถ่าย คุณแม่อาจมีปัญหาท้องผูกในระยะหลังคลอดใหม่ๆ เนื่องจากความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและคุณแม่บางคนอาจไม่อยากถ่ายอุจจาระเพราะกลัวเจ็บแผลที่ฝีเย็บ จึงควรรับประทานอาหารที่มีเส้นใยให้มาก จำพวกผัก ผลไม้ ดื่มน้ำอย่างน้อย 6– 8 แก้วต่อวัน บริหารร่างกายอย่างถูกต้อง และขับถ่ายให้เป็นเวลาทุกวัน
ความสะอาดของร่างกาย หลังคลอดถ้าไม่วิงเวียนศีรษะ อาบน้ำสระผมได้ตามปกติ ถ้าอากาศเย็นควรให้ความอบอุ่นกับร่างกายด้วย
น้ำคาวปลา จะไหลออกทางช่องคลอดในระยะแรกจะมีจำนวนมาก ควรใช้ผ้าอนามัยที่สะอาดใส่ซับไว้ ระหว่างที่อยู่ในโรงพยาบาลควรใช้ชนิดห่วงมีสายคาดจะใช้ได้สะดวก เมื่อกลับบ้านไม่เจ็บแผลที่ฝีเย็บแล้วอาจใช้ชนิดแถบกาวได้ตามต้องการ
แผลฝีเย็บ จะเจ็บแผลในวันแรกๆ คุณแม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายเบาๆ ได้ แผลจะหายภายใน 7 วัน ไม่ต้องตัดไหม แพทย์จะเย็บด้วยไหมที่ละลายได้เอง ควรรักษาความสะอาดด้วยสบู่ หรือน้ำยาฆ่าเชื้ออ่อนๆ หลังถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะทุกครั้งแล้วซับให้แห้งด้วยผ้าสะอาด การทำความสะอาดควรทำจากด้านหน้าไปด้านหลัง ไม่ควรย้อนไปมา จะทำให้เชื้อโรคจากทวารหนักเข้าสู่แผลทางช่องคลอดได้
การมีเพศสัมพันธ์ ควรเริ่มได้ประมาณ 6 สัปดาห์หลังคลอด เมื่อได้รับการตรวจหลังคลอดแล้วเพราะปากมดลูกยังไม่ปิด จะมีการติดเชื้อได้ง่ายควรวางแผนคุมกำเนิดเอาไว้ด้วย เพราะไข่อาจจะตกในขณะที่ยังไม่มีประจำเดือนคุณอาจตั้งครรภ์ได้ซึ่งคุณจะยังไม่มีความพร้อมและรู้สึกเป็นภาระมาก
การตรวจหลังคลอด แพทย์จะนัดให้มาตรวจหลังคลอดเมื่อครบ 6 สัปดาห์แล้ว คุณไม่ควรละเลยเพราะจะได้รับการตรวจร่างกายทั่วไป ตรวจมะเร็งปากมดลูกและตรวจภายในเพื่อดูว่าร่างกายของคุณกลับคืนสู่สภาพเดิมหรือไม่ และยังจะได้รับคำแนะนำในการคุมกำเนิดที่เหมาะสมอีกด้วย

อาการผิดปกติหลังคลอด
ถ้าคุณแม่มีอาการเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์โดยทันที หากทิ้งไว้นานจะมีอันตรายได้
• มีเลือดสดๆ ออกทางช่องคลอดจำนวนมากผิดปกติ
• มีไข้ หนาวสั่น
• น้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น จำนวนน้อย
• ปัสสาวะแสบขัด กระปริด กระปรอย
• เต้านมปวด บวมแดง
• แผลฝีเย็บบวมแดง มีเลือดหรือหนองออกจากแผล

 

 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >

ดูแลข้อมูลโดย : หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย